سوال:

عکس مستوی چیست؟ آیا قضایای شرطی هم عکس مستوی دارند؟

 

پاسخ:

عکس مستوی جابجا کردن دو طرف قضیه با حفظ کیفیت و صدق قضیه است. بدین صورت که در قضیه حملی، موضوع قضیه ی نخست در جایِ محمولِ قضیه ی دوم ، و محمول قضیه ی نخست در جای موضوع قضیه ی دوم می نشیند؛ و در قضیه شرطی متصل، مقدم جای تالی، و تالی در جای مقدم قرار می گیرد.

 

اما قضایای منفصل عکس ندارد: چون عکس منفصله فایده ای در بر ندارد؛ شما می توانید هر کدام را بخواهید مقدم و دیگری را تالی قرار دهید، بی آنکه فرقی در این میان حاصل شود. چه گفته شود : «عدد یا فرد است یا زوج است»، و چه گفته شود: «عدد یا زوج است، و یا فرد است» هیچ فرقی نمی کند، مضمون هر دو تعبیر یکی است.

 

اگر منفصل را به صورت قضیه حملیه در آوریم، احکام حملیه بر آن جاری خواهد شد. مثل آنکه در مثال یاد شده بگوییم: عدد به زوج و فرد تقسیم می شود. عکس این قضیه بدین صورت است: آنچه به زوج و فرد تقسیم می شود، عدد است.

 

منبع: ترجمه منطق مظفر – دکتر علی شیروانی – ص 250